गोव्यातील निवासस्थानी पहाटे प्रकृती बिघडली; ४५ मिनिटे CPR, तरीही जीव वाचवता आला नाही — ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास
शिरूर मटा वृत्तसेवा
मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीला आपल्या अस्सल अभिनयाने, भारदस्त संवादफेकीने आणि संवेदनशील व्यक्तिमत्त्वाने समृद्ध करणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी (८ ऑक्टोबर) पहाटे गोव्यात निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. पणजीजवळील दोना पावला येथील निवासस्थानी ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळून आल्यानंतर त्यांना मणिपाल रुग्णालयात नेण्यात आले. डॉक्टरांनी सुमारे ४५ मिनिटे CPR देऊन त्यांना वाचविण्याचे अथक प्रयत्न केले; मात्र त्यांना प्रतिसाद मिळाला नाही. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार त्यांना पहाटे सुमारे ५.१० ते ५.२० वाजण्याच्या दरम्यान मृत घोषित करण्यात आले.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर येताच मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीसह रंगभूमी, सामाजिक क्षेत्र आणि त्यांच्या असंख्य चाहत्यांमध्ये शोककळा पसरली.
पहाटे ३.३० वाजता मित्राला संदेश; त्यानंतर घडामोडींना वेग
नानांच्या अखेरच्या काही तासांचा घटनाक्रमही काळीज पिळवटून टाकणारा आहे. डॉक्टरांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पहाटेच्या सुमारास नाना पाटेकर यांनी आपल्या मित्राला प्रकृती अस्वस्थ असल्याचा संदेश पाठवला होता. काही वृत्तांनुसार हा संदेश रात्री सुमारे २.३० वाजता पाठवण्यात आला होता; तर अन्य वृत्तांमध्ये ३.३० वाजताची वेळ नमूद करण्यात आली आहे. मित्राने संदेश पाहिल्यानंतर तातडीने त्यांच्या निवासस्थानी धाव घेतली.
नाना पाटेकर हे त्या वेळी गोव्यातील निवासस्थानी केअरटेकरसोबत होते. त्यांची प्रकृती गंभीर असल्याचे लक्षात आल्यानंतर तातडीने रुग्णालयाशी संपर्क साधण्यात आला.
रुग्णवाहिकेतच सुरू झाले उपचार
रुग्णालयाकडून रुग्णवाहिका त्यांच्या निवासस्थानी पाठविण्यात आली. नानांना रुग्णवाहिकेतून रुग्णालयात आणताना उपचार सुरू करण्यात आले. मणिपाल रुग्णालयातील वैद्यकीय पथकाने त्यांना वाचविण्यासाठी सुमारे ४५ मिनिटे CPR केले. मात्र अथक प्रयत्नांनंतरही त्यांना शुद्धीवर आणता आले नाही.
प्राथमिक माहितीनुसार कार्डियाक अरेस्ट हे मृत्यूमागील कारण असल्याचे सांगण्यात आले आहे. मात्र मृत्यूचे नेमके वैद्यकीय कारण शवविच्छेदनानंतर अधिक स्पष्ट होणार आहे. या प्रकरणी मेडिको-लीगल केस (MLC) नोंदविण्यात आली असून शवविच्छेदन करण्यात येणार असल्याची माहिती मणिपाल रुग्णालयातील डॉ. शेखर साळकर यांनी दिली.
‘नटसम्राट’मधील गणपतराव बेलवलकर आजही डोळ्यांसमोर
नाना पाटेकर हे केवळ अभिनेते नव्हते; ते भूमिका जगणारे कलावंत होते. ‘गमन’ या चित्रपटापासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास पुढे ‘अंकुश’, ‘प्रतिघात’, ‘परिंदा’, ‘प्रहार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘तिरंगा’, ‘खामोशी’, ‘नटसम्राट’ यांसारख्या चित्रपटांतून अधिकाधिक प्रभावी होत गेला.
‘परिंदा’मधील अण्णा असो, ‘क्रांतिवीर’मधील करारी भूमिका असो किंवा ‘नटसम्राट’मधील गणपतराव बेलवलकर—नानांनी प्रत्येक व्यक्तिरेखेला स्वतःचा आवाज, देहबोली आणि वेगळी ओळख दिली.
‘नटसम्राट’मधील गणपतराव बेलवलकर ही भूमिका तर त्यांच्या अभिनय कारकिर्दीतील मैलाचा दगड ठरली. “कुणी घर देता का घर?” या आर्त हाकेतून त्यांनी एका वृद्ध रंगकर्मीची असहायता, वेदना आणि एकाकीपणा प्रेक्षकांच्या मनापर्यंत पोहोचवला.
तो संवाद ऐकताना प्रेक्षकांना अभिनेता नाना पाटेकर दिसत नव्हता; दिसत होता तो केवळ गणपतराव बेलवलकर.
पडद्यावरचा आक्रमक कलावंत; पडद्यामागे संवेदनशील माणूस
नानांच्या व्यक्तिमत्त्वाची दुसरी बाजू त्यांच्या सामाजिक बांधिलकीतून दिसून आली. नाम फाउंडेशनच्या माध्यमातून त्यांनी शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील विविध प्रश्नांसाठी काम केले. त्यामुळे नानांचे नाते केवळ चित्रपटसृष्टीशी नव्हे, तर महाराष्ट्राच्या सामान्य माणसाशीही जोडले गेले.
पद्मश्रीसह राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि अन्य अनेक पुरस्कारांनी त्यांच्या अभिनयाचा गौरव झाला. २०१३ मध्ये त्यांना पद्मश्रीने सन्मानित करण्यात आले होते.
आवाज गेला; संवाद मात्र कायम राहतील…
आज रंगमंचावरचा एक मोठा प्रकाश मंदावला आहे.
कॅमेऱ्यासमोर उभा राहून हजारो व्यक्तिरेखांना आवाज देणारा तो बुलंद आवाज आज शांत झाला. व्यवस्थेवर प्रश्न उपस्थित करणारा, अन्यायाविरुद्ध संताप व्यक्त करणारा आणि त्याच वेळी सामान्य माणसाच्या वेदनेला आपलंसं करणारा कलावंत काळाच्या पडद्याआड गेला.
नाना पाटेकर यांचे निधन म्हणजे केवळ एका अभिनेत्याचा अंत नाही; मराठी रंगभूमी, चित्रपटसृष्टी आणि सामाजिक जाणिवांच्या क्षेत्रातील एका प्रभावी पर्वाचा पडदा पडला आहे.
त्यांचे चित्रपट पुन्हा पाहिले जातील.
त्यांचे संवाद पुन्हा ऐकले जातील.
‘नटसम्राट’मधील गणपतराव पुन्हा रंगमंचावर जिवंत होतील.
पण त्या व्यक्तिरेखांना जीव देणारा नानांचा आवाज पुन्हा कधीच ऐकू येणार नाही.
काही कलाकार पडद्यावरून निघून जातात; पण रसिकांच्या मनातून कधीच जात नाहीत. नाना पाटेकर त्यापैकीच एक.
भावपूर्ण श्रद्धांजली!
